Zijn Afrikaanse prints Afrikaans?

Artikel 1 van 4 Volgende

Zijn Afrikaanse prints Afrikaans?

26 september 2019

Wanneer ik denk aan Afrikaanse print of wax print, dan denk ik direct aan Afrika. Maar wist je dat wax print helemaal niet zo Afrikaans is? Vandaag neem ik je mee in mijn zoektocht naar de oorsprong van de Afrikaanse print en hoe het komt dat we het wereldwijd kennen als Afrikaanse print.

Stapel Vlisco stoffen

De eerste keer dat ik een Afrikaanse print zag was in 2010 in Oeganda. Ik dacht toen dat alle kleurrijke stoffen met prints Afrikaanse van oorsprong waren. Deze aanname veranderde toen ik verhuisde naar Ghana in 2012. In die jaren leerde ik meer over de verschillende typen en soorten Afrikaanse stoffen; de van oorsprong Afrikaanse stoffen en patronen en de geïmporteerde stoffen.

De geschiedenis van de Afrikaanse wax print

In Ghana leerde ik dat de Afrikaanse wax print wordt gemaakt in Nederland door een Nederlands bedrijf genaamd Vlisco. Ik vond dat nogal een verrassend! Hoe komt het dat een Nederlands bedrijf stoffen maakt dat de meeste van ons kennen als Afrikaanse print?

Om daar achter te komen neem ik je mee terug naar het koloniale tijdperk waarin Holland hedendaags Indonesië koloniseerde. In die tijd waren de Indonesische batik stoffen populair onder de Christelijke missionarissen in Afrika. Zij gebruikte de batik stoffen om de Afrikaanse geconverteerde te bedekken. En, West-Afrikaanse soldaten die dienden in het Nederlandse leger in Indonesië kochten de batik stoffen voor hun vrouwen, moeders en zussen.

Indonesische Batik stof

De patronen op de batik stoffen werden met de hand gedaan. Een lang en zeer secuur werk. De Nederlandse kolonisten zagen de kans om dit proces te versnellen door het te industrialiseren. Terug in Nederland slaagde zij erin om de patronen machinaal te printen op de batik stoffen. En om deze reden staan Afrikaanse stoffen ook bekend als Dutch wax of wax Hollandaise.

De opkomst van Batik stoffen in Sub-Sahara Afrika

Onderweg van Europa naar de Indonesische Archipel passeerde Nederlandse scheepvaarders de Afrikaanse kust. Ze maakte daar ook enkele stops om rantsoen in te slaan, maar ze verkochten ook spullen, waaronder de machinaal gemaakte batik stoffen. Met de tijd werden de batik stoffen steeds populairder onder de Afrikaanse consument.

In Indonesië waren de mensen minder enthousiast over de machinaal gemaakte batik stoffen. De machines lieten kleine imperfecties achter op de patronen. Voor de Indonesiërs reden genoeg om toch te blijven kiezen voor de duurdere handgemaakte batik stoffen. Deze imperfecties waren voor de Afrikaanse consument geen probleem, voor hen was het een mooie, kleurrijke en nieuwe stof.

Kleine imperfectie op een waxprint

In de jaren die volgden koos het Nederlandse bedrijf Vlissingen & co ervoor om zich verder te gaan focussen op de Afrikaanse markt. De ontwerpen van de prints werden afgestemd met en voor de Afrikaanse markt. Zo konden invloedrijke marktvrouwen ontwerpen insturen. De batik stoffen werden volledig omarmd door de Afrikaanse consument.

Afrikaanse stoffen zijn dus niet Afrikaans?

Dat is de hamvraag. Er woedt al jaren een discussie hierover. Ik heb de voor- en tegens voor je op een rij gezet.

Afrikaanse print is niet Afrikaans omdat:

  • Het zijn oorsprong vindt in Indonesië.
  • Het wordt geprint door niet-Afrikaanse bedrijven.
  • De Afrikaanse markt er niet van profiteert.

Afrikaanse print is wel Afrikaans omdat:

  • Het populair is gemaakt door Afrika
  • Ondanks dat het wordt geproduceerd in Nederland, heeft VLISCO twee keer meer werknemers in Afrikaanse landen dan in Europa.
  • Niet alle Afrikaanse wax print stoffen worden gemaakt in Nederland*
  • Fabrikanten van Afrikaanse wax print stoffen werken samen met een groot netwerk Afrikaanse groothandels, midden- en kleinbedrijven en retailers.
  • Met de tijd kreeg de Afrikaanse consument meer invloed op de ontwerpen.

Deze blog wil ik eindigen met de concluderende woorden van Moulaye, oprichter van verkoopplatform Afrikrea. Ik ben het niet alleen met hem eens, hij weet de rollen ook om te draaien.

"The wax fabric is indeed African because it is one of the most vibrant examples of appropriation by the Africans, which has a worldwide echo. The Ankara print is African because it is made for Africans, sometimes by Africans (sometimes not), but almost always sold by them. And as a bonus, the whole world associates it with our culture! So it would be suicidal from an economic point of view to denigrate it and fallacious to the possible to deny it an Africanity that was built over the decades."

En dus zal ik Afrikaanse stoffen blijven gebruiken voor mijn ontwerpen.

Liefs,
Simone

*Voorbeelden van Afrikaanse fabrikanten zijn UNIWAX in Cote d'Ivoire, GTP in Ghana, CICAM in Cameroon, SOBETEX in Benin, SONETEXTILE in Niger en BATIXCI in Mali.

Bronnen:
Blog by Moulaye 'Why Ankara,the "wax print" is INDEED an African fabric?
Blog by Mazuri Degins 'A history of African wax prints'

© 2017 - 2021 De mooiste handgemaakte accessoires van Afrikaanse stoffen vind je hier | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel